Miejscowości

Wiadomości

środa, 14 maj 2014 11:52

Atrakcje w Bieszczadach: Park Krajobrazowy Gór Słonnych

Napisane przez 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Atrakcje w Bieszczadach: Park Krajobrazowy Gór Słonnych Piotr Kutiak

Park Krajobrazowy Gór Słonnych został utworzony rozporządzeniem Wojewody Krośnieńskiego w marcu 1992 r. Położony jest w północno-wschodniej części Gór Sanocko-Turczańskich, w paśmie Beskidów Wschodnich: Gór Słonnych (672 m n.p.m.) i Chaniowa (685 m n.p.m.). Ogólna powierzchnia parku liczy 51 392 ha.
Park Krajobrazowy Gór Słonnych znajduje się na obszarze o bardzo urozmaiconej rzeźbie terenu. Grzbiety górskie na omawianym terenie przybierają rusztowy układ, poprzecinany potokami zasilającymi wody Sanu i Wiaru. Najniżej położonym punktem jest koryto rzeki San na wysokości 280 m n.p.m., najwyższym Słony Wierch 672 m n.p.m. Odległość pomiędzy jego najbardziej oddalonymi od siebie punktami (dolina Sanu w Międzybrodziu na wschodzie  i granicy państwowej z Ukrainą w Bandrowie na zachodzie) wynosi 50 km. Pasma górskie na terenie parku to: Góry Słonne (672 m n.p.m.), Ostry Dział (721 m n.p.m.), Chwaniów (625 m), Czerenina i Oratyk (644 m). Otulinę parku stanowi Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu.

DSC00746

Wodospad na Potoku Olchowieckim


Góry Słonne są miejscem występowania źródeł o słonawej wodzie, stąd też wzięła się ich nazwa. Opisywał je Stanisław Staszic „O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i nizin Polski”. Źródła te znajdziemy obecnie w kilku miejscowościach i rezerwatach. Większość z nich przestała bić po dokonaniu odwiertów, za pomocą których już w latach osiemdziesiątych XIX w. wydobywano ropę naftową.

DSC00758

Kamieniołom w Lisznej


Park leży w granicach administracyjnych w gmin: Ustrzyki Dolne, Olszanica, Tyrawa Wołoska, Lesko, Sanok i Miasto Sanok. Położony jest w granicach 59 miejscowości: Arłamów, Bandrów, Bezmiechowa Dolna, Bezmiechowa, Górna, Brelików, Brzegi Dolne, Bykowce, Dębna, Dobra, Dźwiniacz Dolny, Grąziowa, Glinne, Hłomcza, Hołuczków, Jałowe, Jamna Dolna, Jamna Górna, Jankowce, Jasień, Jureczkowa, Kreców, Krościenko, Kwaszenia, Lachawa, Leszczowate, Liskowate, Liszna,Łodyna, Łukawica, Manasterzec, Międzybrodzie, Mrzygłód, Nowosielce Kozickie, Olszanica, Paszowa, Rakowa, Ropienka, Rozpucie, Rudenka, Sanok, Stefkowa, Uherce Mineralne, Ustianowa Dolna,Ustianowa Górna, Ustrzyki Dolne, Załuż, Serednica, Siemuszowa, Stańkowa, Strwiążyk, Trójca, Trzcianiec, Tyrawa Solna, Tyrawa Wołoska, Wańkowa, Wojtkowa, Wojtkówka, Wola Krecowska, Wola Maćkowa, Wola Romanowa, Wujskie, Zawadka.

DSC00779

Wychodnie skalne wGórach Słonnych


W krajobrazie przeważają tereny leśne, które zajmują 35.490 ha czyli ponad 60% powierzchni, użytki rolne stanowią ponad 15.557 ha - 32%. Te ostatnie dzielą się ma grunty orne (7.958 ha), łąki i sady (1.106 ha) i  pastwiska (6.450 ha). W Parku Krajobrazowym Gór Słonnych  występują następujące zbiorowiska roślinne: podzespół typowy  żyznej buczyny karpackiej (30.550 ha), grąd typowy (4.220 ha), łąka rajgrasowa (1.660 ha), wilgotna łąka ostrożeniowa (830 ha), nadrzeczna olszyna górska (305 ha), grąd niski (250 ha), ziołorośla sitowia leśnego (140 ha), ziołorośla situ i mięty długolistnej (70 ha).

DSC00782

Wychodnia skalna w Lisznej


Z chronionych siedlisk przyrodniczych warto wymienić: wilgotną łąkę ostrożeniową Cirsietum rivularis, wilgotną łąkę ostrożeniowo-rdestową Cirsio-Polygonetum, młakę kozłkowo-turzycową Valeriano-Caricetum flavae, murawę kserotermiczną (z kl. Festuco-Brometea), zbiorowisko ziołorośli Doronicum austriacum - Veratrum lobelianum, zarośla nadrzeczne z wrześnią Myricaria germanica - Salix eleagnos, nadrzeczną olszynę górską Alnetum incanae, bagienną olszynę górską Caltho-Alnetum, grąd ciepłolubny Tilio-Carpinetum melittetosum.

DSC00804

Orli Kamień


Występuje tu także buczyna karpacka w podzespołach wilgotnych: z czosnkiem niedźwiedzim Dentario glandulosae-Fagetum allietosum i z miesiącznicą trwałą Dentario glandulosae-Fagetum lunarietosum oraz buczyna karpacka podzespół trawiasto-turzycowy Dentario glandulosae-Fagetumfestucetosum drymejae.

DSC00811

Widok z Orlich Skał

Szacuje się, że flora roślin naczyniowych na terenie parku liczy prawie 900 gatunków, z czego górskie liczą 68 gatunków. Wśród tych ostatnich obecne  gatunki subalpejskie: złocień okrągłolistny, omieg górski, ciemiężyca zielona, groszek wschodniokarpacki, jastrzębiec przenętowanyZ reglowych spotykane są gatunki: tojad mołdawski, czosnek niedźwiedzi, sałatnica leśna, żywiec gruczołowaty, skrzyp olbrzymi i miesiącznica trwała. Wschodniokarpackie reprezentują m. in.: groszek wschodniokarpacki, smotrawa okazała, lulecznicę kraińska i żywokost sercowaty..Wśród 79 gatunków kserotremicznych na uwagę zasługuje: czosnek zielonawy, przelot pospolity, kłosownica pierzasta, kruszczyk siny, wilczomlerz lancetowaty i goryczka krzyżowa. Około 70 gatunków podlega ochronie. Nie brak tu drzew pomnikowych oraz innych osobliwości jak cisy w rezerwacie w Serednicy oraz olsza zielona w okolicach Bandrowa Narodowego.  

DSC00821

Widok na Liszną


Fauna reprezentowana jest przez ponad 300 gatunków kręgowców z czego 127 reprezentują ptaki.  Park Krajobrazowy Gór Słonnych jest miejscem występowania m. in. takich gatunków ptaków jak: krótkoszpon gadożer, błotniak stawowy, zbożowy i popielaty, orlik krzykliwy i grubodziby, orzeł przedni, rybołów, derkacz, puchacz, sóweczka puszczyk uralski lelek kozodój, zimorodek, dziecioł zielono siny, białogrzbiety i trójpalczasty, muchołówka mała, dzierzba gąsiorek, bocian czarny bocian biały i czarny oraz trzmielojad.

DSC00826

Kapliczka w Lisznej


Z do najczęściej spotykanych ssaków w parku zaliczamy sarnę i jelenia. Z rzadszych i chronionych: rysia, rzęsorka mniejszego, popielicę, koszatkę, żbika, wilka oraz niedźwiedzia. W wodach występuje minóg ukraiński, koza złotawa, głowacz białopłetwy i kiełb Kesslera.

DSC00828

Kościół w Lisznej


Zabytki
W Parku Krajobrazowym Gór Słonnych znajduje się 22 zabytkowe cerkwie umiejscowione na szlakach kulturowych (Szklaku Architektury Drewnianej Podkarpacia i Szklaku Ikon Doliny Sanu). Większość z nich użytkowana jest przez parafie rzymskokatolickie. Na uwagę zasługują: murowana cerkiew katedralna p.w. Trójcy Św. z 1784 r. i dawna drewniana cerkiew grecko-kat. p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego z 1844 r., w Sanoku, drewniana cerkiew greckokatolicka p.w. Soboru NMP z 1859 r. w Hłomczy, drewniana cerkiew grecko-kat. p.w. Narodzenia NMP z 1743 r. w Łodzinie, dawna drewniana cerkiew greckokatolicka p.w. św. Mikołaja z 1879 r., w Dobrej Szlacheckiej, cerkiew w Uluczu p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego, drewniana cerkiew greckokatolicka w Hołuczkowie p.w. św. Paraskewii z 1858 r., dawna drewniana cerkiew w Bezmiechowej w 1830 r., dawna cerkiew greckokatolicka p.w. Archanioła Michała z 1844 r. w Brzegach Dolnych, dawna drewniana cerkiew z 1794 r. p.w. Narodzenia Bogurodzicy w Krościenku, drewniana cerkiew z 1832 r p.w. Narodzenia Bogurodzicy w Liskowatem, dawna drewniana cerkiew z 1832 r p.w. św. Paraskewy w Leszczowatem, drewniana trójdzielna cerkiew z 1862 r. p.w. św. Michała Archanioła w Łodynie, dawna drewniana cerkiew p.w. Jana Chrzciciela z 1837 r. w Tyrawie Solnej, dawna drewniana cerkiew grecko-kat. p.w. Przemienienia Pańskiego z 1841 r. w Siemuszowej,  dawna murowana cerkiew greckokatolicka p.w. Trójcy Św. z 1900 r. w Międzybrodziu, dawna drewniana trójdzielna cerkiew z 1820 r. w Monastercu,  dawna drewniana cerkiew z lat 1775-1799 p.w. Soboru Bogurodzicy w Paszowej, dawna drewniana cerkiew p.w. św. Mikołaja Cudotwórcy z 1850 r. w Rakowej, dawna drewniana cerkiew z 1936 r. w Roztoce, murowany kościół w Tyrawie Wołoskiej z połowy XVIII w. , dawna drewniana cerkiew z 1726 r. w Wańkowej,  dawna drewniana cerkiew greckokatolicka p.w. Narodzenia Bogurodzicy z 1910r. w Wojtkowej.

DSC03245

Góry Słonne nad Leskiem


Cmentarze
Na omawianym terenie występują także ciekawe zabytkowe cmentarze. Spotkać je można w następujących miejscowościach: Brzegi Dolne, Krościenko (rzymsko- i grekokatolicki), Liskowate (grekokatolicki), Łodyna (grekokatolicki), Bandrów Narodowy (2 cmentarze grekokatolickie), Nowosielce Kozickie (rzymskokatolicki), Wojtkowej (grekokatolicki), Strwiążu, Trójcy, Bezmiechowej Górnej (rzymsko- i grekokatolicki), Monasterzec (rzymsko - i grekokatolicki), Tyrawa Solna (rzymsko - i grekokatolicki)), Wujskie (rzymsko- i grekokatolicki), Załuż (żołnierzy słowackich z II wojny Światowej), Ropienka (2 cmentarze grekokatolickie), Serednica (grekokatolicki), Stańkowa (rzymsko- i grekokatolicki), Leszczowate (rzymsko - i grekokatolicki), Międzybrodzie (rzymsko - i grekokatolicki), Olszanica (rzymsko i grekokatolicki, mogiła rozstrzelanych), Paszowa (rzymsko - i grekokatolicki), Rudenka (grekokatolicki), Wańkowa (prawosławny, greckokatolicki i rzymskokatolicki), Siemuszowa (rzymsko- i grekokatolicki), Kreców (grekokatolicki), Tyrawa Wołoska (rzymsko - i grekokatolicki), Rakowa (grekokatolicki), Rozpucie (grekokatolicki), Hołuczków (grekokatolicki), Zawadka (greko-i rzymskokatolicki).
Teren obfituje również w zabytki archeologiczne. Znajdują się tutaj stanowiska archeologiczne: 34 osady obozowe, 2 grodziska oraz 86 śladów osadnictwa.

DSC06023

Jodły w Górach Słonnych


Przez Park Krajobrazowy przebiega również Szlak Naftowy, atrakcje w postaci zabytków technicznych spotykamy w kopalni ropy naftowej "Łodyna" przy drodze z Łodyny do Leszczowatego, funkcjonująca od drugiej połowy XIX w.. Kopalnie spotykamy również w Wańkowej (czynna od 1887 r.), w Ropieńce (czynna od 1886 r.) oraz w miejscu pomiędzy Tyrawą Solną a Siemuszową (czynna od 1934 r.) Do bardzo ciekawych obiektów należą również
Parki przy dawnych dworskich rezydencjach znajdują się w miejscowościach: Jureczkowa, Bezmiechowa Górna, Tyrawie Wołoska, Załużu, Krecowie, Nowosielcach Kozickich, Olszanicy, Serednicy, Stefkowej i  Strwiążyku.
Teren Parku Krajobrazowego Gór Słonnych można jest udostępniony poprzez sieć szlaków pieszych i rowerowych. Najciekawsze i unikatowe w skali regionu uroczyska można odwiedzić poprzez wytyczone ścieżki dydaktyczne. Wyjścia szlaków pieszych znajdują się w trzech miastach: Sanoku, Lesku i Ustrzykach Dolnych. 

DSC06050

Sanocko-przemyski szlak czerwony


Szlak czerwony łączący Sanok z Przemyślem prowadzi przez północno- zachodnią część parku. Rozpoczyna się w Sanoku prowadząc przez centrum miasta, następnie wiedzie grzbietem Gór Słonnych i dalej przez wzniesienia Pogórza Przemyskiego. Przebieg szlaku: Sanok - Orli Kamień (554 m) - Liszna - Słonny (667 m) -Rakowa – Roztoka - Leszczawa Górna – Bircza - Łodzinka – Kopysno - Brylince – Wapielnia – Przemyśl. Szlak liczy 76 km.
Szlak niebieski graniczny rozpoczyna się w Grybowie, wiedzie pasmem granicznym na styku państw: Polski i Słowacji następnie przez Bieszczadzki Park Narodowy, pasmo Otrytu i Żukowa dociera do Ustrzyk Dolnych. Stąd jego odcinek przez park Krajobrazowy Gór Słonnych wiedzie do Arłamowa i dalej przez Pogórze Przemyskie i Dynowskie dociera do Dynowa i dalej kieruje się na Rzeszów. Przebieg szlaku: Ustrzyki Dolne - Kamienna Laworta (768 m) -  Wojtkówka - Arłamów - Suchy Obycz (617 m) - Kalwaria Pacławska – Huwniki - Kruhel Wielki – Dybawka - Krasiczyn – Olszany - Sufczyna – Piątkowa – Dynów. Długość szlaku 107 km.
Z rezerwatu „Góra Sobień” odbiega czterokilometrowy odcinek łącznikowego szlaku zielonego który prowadzi na grzbiet główny Gór Słonnych i łączy się na Słonnej 629 m n.p.m z szlakiem czerwonym Sanok - Przemyśl.  
Z Leska (łącznikowy) Lesko - Jankowce - Czarny Dział - Bezmiechowa - Góry Słonne (14 km).
 Z Sanoka odbiega pięciokilometrowy żółty szlak łącznikowy na Orli Kamień (518 m n.p.m. i łączy się z sanocko-przemyskim szlakiem czerwonym).
Z Bykowiec odbiega zielony szlak prowadzący przez Granicką 575 m n.p.m., łączy się na Przełęczy nad Liszną 486 m n.p.m. z sanocko-przemyskim szlakiem czerwonym)
W Górach Słonnych wytyczono tez szlaki spacerowe, jednakże warto wiedzieć, że większość z nich nie odnawiano od czasu gdy zostały utworzone z projektów. Poruszanie się nimi bez wynajętego licencjowanego przewodnika górskiego bądź indywidualnie bez mapy, kompasu lub urządzenia GPS jest bardzo ryzykowne.
Szlak spacerowy żółty: Lesko - Jankowce - Czarny Dział - Bezmiechowa Górna - Kamianna (szybowisko) – Słonna
„Szlak Ikon Doliny  Sanu" (70 km) Sanok - Międzybrodzie - Tyrawa Solna - Mrzygłód - Hłomcza - Łodzina - Ulucz - Dobra Szlachecka - Siemuszowa - Hołuczków - Wujskie - Sanok - Olchowce.
Ekomuzeum Hołe – ukazuje ciekawe miejsca w okolicach Dźwiniacza Dolnego
Ekomuzeum im. Anny Czerkawskiej

DSC06058

W Górach Słonnych


Ścieżki dydaktyczne utworzone przez Nadleśnictwa:
Ścieżka dendrologiczno - edukacyjna "Drzewa parku podworskiego w Jureczkowej" ukazuje osobliwości w postaci drzew w dawnym parku
Ścieżka przyrodniczo - edukacyjna "Sobień" oprowadza po ruinach średniowiecznej warowni oraz ukazuje aspekty zrównoważonej gospodarki leśnej
Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna w rez. "Polanki" w Bykowcach prowadzi do źródeł wód mineralnych przez bukowy drzewostan. 

DSC06098

Orli Kamień


Na omawianym terenie znajdują się również fragmenty szlaków rowerowych
Szlak nadsańskich umocnień oprowadzający przez tzw. Linię Mołotowa ukazuje arkana sztuki wojennej  w postaci żelbetonowych schronów bojowych rozlokowanych wzdłuż dawnej granicy pomiędzy Związkiem Radzieckim a Trzecią Rzeszą Niemiecką, jaką była rzeka San.
Szlak Dobrego Wojaka Szwejka oprowadza trasą opisaną w powieści Jaroslava Haszka, na trasie występują tablice z cytatami powieści oznaczony jest żółto-czarny kolorem (barwami Hasburgów).

Piotr Kutiak
www.przewodnik-bieszczady.pl

DSC06113

Orli Kamień

DSC06169

Orle Skały

DSC07519

Sanocko-rzemyski szlak czerwony

DSC07535

Buk

DSC07551

Góry Słonne w jesiennej szacie

DSC07558

Widok na Sanok z Orlich Skał

DSC07572

Gwiazda z szlaku czerwonego

DSC07617

Góra Krzyż

DSC07903

Baszta w rezerwacie Polanki

DSC09036

Pogórze Dynowskie - widok z Gór Słonnych

Czytany 7614 razy
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384