Miejscowości

Wiadomości

sobota, 02 listopad 2013 14:59

Bukowsko

Napisał 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

 

Bukowsko jest miejscowością położoną u podnóża Beskidu Niskiego w dolinie rzeki Bukowiec, która jest dopływem rzeki Sanoczek. Od Sanoka dzieli ją około 18 kilometrów.

Po raz pierwszy o Bukowsku wspomniano 25 czerwca 1361 roku. W ten dzień król Kazimierz Wielki podarował wieś braciom Pawłowi i Piotrowi z Węgier herbu Gozdawa. W XV wieku miejscowość należała do Piotra ze Zboisk. W tym czasie te tereny zamieszkiwała w większości ludność polska utrzymująca się z uprawy roli i hodowli bydła. Mieszkańcy posiadali wiele przywilejów i swobód np. mogli wypasać bydło na okolicznych pastwiskach i korzystać z zasobów wodnych rzeki Sanoczek. We wsi działał samorząd według prawa niemieckiego. Folwark był rozległy i dobrze zagospodarowany. W 1480 roku jego dotychczasowi właściciele Piotr i Baltazar Oziembłowscy sprzedali niewielką część majątku Janowi Felsztyńskiemu, który w latach późniejszych nabył od wdowy po wójcie Mikołaju Koku resztę dóbr folwarcznych. We wsi istniał młyn i karczma. Bukowsko szybko rozwijało się gospodarczo.

Po uzyskaniu statusu miasta przez Nowotaniec w XV wieku, siedziba parafii z Bukowska została przeniesiona do nowotanieckiego kościoła. Po śmierci właściciela wsi, Piotra z Bukowska w 1474 roku połowę miejscowości odziedziczyła wdowa po nim, Małgorzata. Dzięki małżeństwu, jakie zawarł Jan Felsztyński z córką Piotra ze Zboisk, Zuzanną 11 czerwca 1493 roku, w jego posiadaniu znalazła się cała wieś. W rękach rodziny Felsztyńskich Bukowsko pozostawało do 1577 roku, kiedy to nowym dziedzicem został kasztelan żarnowski i wojewoda podolski Jan Sienieński. Po nim wieś otrzymał jego syn Jakub. W 1580 roku doszło do tragedii. Na dwór w Bukowsku najechał właściciel Humnisk, który zniszczył budynek i zabił Jakuba Sienieńskiego. Około 1613 roku miejscowość stała się własnością rodziny Jasieńskich.

W 1624 roku wsi nie ominął najazd Tatarów, którzy spustoszyli miejscowość, zniszczyli dwór i kościół, a mieszkańców wzięli do niewoli. Rozpoczął się trudny okres w historii Bukowska, który musiał podporządkować się Nowotańcowi.

W 1745 roku odbudowano zniszczony przez Tatarów kościółek pod wezwaniem Świętego Krzyża. Dzięki staraniom rodziny Ossolińskich Bukowsko stało się parafią w dniu 10 maja 1748 roku. Tym samym przestało być już wsią, ale powoli stawało się małym miasteczkiem. Prawdopodobnie prawa miejskie Bukowsko uzyskało około 1720 roku. W XVIII wieku nastąpiła kolonizacja górzystych terenów wokół miejscowości.

W tym samym stuleciu w warstwie społecznej zaczęła dominować ludność żydowska. W górnej części bukowskiego rynku znajdowała się synagoga powstała przed 1745 rokiem. Według austriackich dokumentów Bukowsko w 1790 roku zamieszkiwało 220 rodzin katolickich i 18 rodzin żydowskich. W 1800 roku liczba rodzin katolickich wzrosła do 221, zaś żydowskich do 33 rodzin.

Dużą rolę w życiu mieszkańców odgrywały jarmarki trwające przez kilka dni w lutym od Środy Popielcowej oraz w czerwcu przed świętem Piotra i Pawła. W dniu 6 września 1772 roku wybuchł pożar na bukowskim folwarku.

Najuboższą warstwą społeczeństwa byli chłopi, której liczba pod koniec XVIII wieku wynosiła ponad 1200 osób, na których przypadało 148 wołów i 21 koni.

W 1780 roku zmarł fundator miasta hrabia Józef Ossoliński. Bukowsko wraz z kilkoma innymi miejscowościami stało się własnością córki zmarłego Teresy, która wkrótce wyszła za mąż za krajczego koronnego, Józefa Potockiego.

W 1799 roku w Bukowsku mieszkało 1316 Polaków.

Pod zaborem austriackim w miejscowości istniała szkoła trywialna, swoją siedzibę miał Sąd Powiatowy (później Sąd Grodzki), Posterunek Policji z aresztem, Urząd Podatkowy i Poczta. W 1874 roku otworzono trzyklasową szkołę, przed 1885 powstała Straż Pożarna, a w 1890 roku uruchomiono aptekę. W 1883 roku w Bukowsku rozpoczął swoją praktykę lekarz i dwie akuszerki. W tym okresie powstały w miasteczku takie instytucje jak: Leśnictwo, Kółko Rolnicze, Kasyno Mieszczańskie, Kasa Stefczyka i Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", a później "Drużyny Bartoszowe".

W latach 1882-1886 wybudowano neogotycki kościół parafialny, a wkrótce przystąpiono do prac nad nową szkołą.

Pierwsze działania wojenne po wybuchu I wojny światowej dotarły do Bukowska końcem września 1914 roku. Miasto znalazło się na linii frontu. Walki Austriaków z Rosjanami trwały do maja 1915 roku. Po zakończeniu wojny miasto było przeludnione i borykało się z rosnącą biedą mieszkańców. Niektórzy decydowali się na wyjazd do USA lub Kanady w poszukiwaniu pracy.

Gdy wybuchła II wojna światowa, ludność polska w Bukowsku stała się obiektem grabieży i rozbojów ukraińskich nacjonalistów. Kres anarchii przyniosło wkroczenie do miasta oddziałów Wehrmachtu. W Bukowsku zachowano siedzibę gminy zbiorowej, a władzę objęli Ukraińcy na czele ze znienawidzonym wójtem Władysławem Mazurkiewiczem. Pierwsze represje dotknęły mieszkańców Bukowska już końcem 1939 roku. Jednak niektórzy z nich jak przewodnicy Michał Cytlau i bracia Hertigowie pomagali uciekinierom z północy w przeprawie na Węgry. W 1940 roku w czasie łapanki gestapowcy pochwycili około 60 mieszkańców Bukowska, którzy trafili do Oświęcimia. Okupancki wywieźli 70 osób z miasta na przymusowe roboty do Niemiec. W 1942 roku większość bukowskich Żydów wywieziono do obozu zagłady w Zasławiu koło Zagórza.

W Bukowsku działał także polski ruch oporu. Latem 1944 roku udało się zgładzić wójta Mazurkiewicza. W tym samym roku miasteczko znalazło się pod ostrzałem artyleryjskim i lotniczym. Zniszczono ponad 50 budynków mieszkalnych, a życie straciło 48 obywateli. Wyzwolenie nadeszło w nocy z 15 na 16 września.

DSC00058

Po wojnie doszło do parcelacji majątku dworskiego. Ludzie w obawie przed atakami UPA zaczęli masowo opuszczać miasto. W miasteczku działały jedynie szkoła, urząd gminny i posterunek MO. Sotnia "Hrynia" zaatakowała Bukowsko 25 marca 1946 roku. Bojówkarze splądrowali sklep i domy, a budynki szkoły i Sądu Grodzkiego podpalili. 4 kwietnia tego samego roku atak się powtórzył. Zamordowano kilku mieszkańców Bukowska. Reszta ludzi uciekła do bezpieczniejszych miejscowości. W Bukowsku pozostało 32 rodziny zamieszkałych w kilku ocalałych budynkach lub koczujących w pośpiesznie tworzonych szałasach. Powoli sytuacja się stabilizowała. W 1949 roku Bukowsko na powrót stało się siedzibą administracji gminnej. Ocaleni rozpoczęli odbudowę zniszczonej miejscowości.

W latach 1959-1960 zelektryfikowano Bukowsko, a w następnych latach drogę prowadzącą do Sanoka pokryto asfaltem. Zaczęły kursować autobusy. W 1954 roku ukończono budowę szkoły podstawowej. Swoją działalność od 1960 roku prowadziła Gminna Spółdzielnia. W latach 1964-1967 wybudowano magazyn na materiały budowlane i nawozy sztuczne. W 1979 roku swoją działalność rozpoczął zakład gastronomiczny i hotel "Zajazd pod Bukowiną". Pierwszym prezesem Spółdzielni w Bukowsku był Józef Słyszyk.

DSC00054

Na uwagę w Bukowsku zasługuje parafialny kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego z lat 1881-1886. Początki bukowskiej parafii datuje się na 1361 rok. Na terenie wsi zachowały się cztery kapliczki z XIX wieku, a na cmentarzu znajdują się nagrobki kamienne w formie obelisków na cokole z I połowy XIX wieku i kilka w stylu secesyjnym z przełomu XIX/XX wieku.

DSC 0009

Anna Twardy
www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny
Opis na podstawie następującej książki:
1.Zuba J, W gminie Bukowsko, Krosno 2004,

100 9556

100 9557

100 9566

Bukowsko 1

Bukowsko 22

Bukowsko 27

Bukowsko 43

Bukowsko 44

DSC08541

 

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

Czytany 17082 razy Ostatnio zmieniany piątek, 27 grudzień 2013 14:14
piotr

Przewodnik górski beskidzki ( nr leg. 469/07), przewodnik Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Odznaczony medalem "ZASŁUŻONY DLA TURYSTYKI" przez Ministra Sportu i Turystyki w 2009r. Wiceprezes Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody i członek zarządu Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych "Karpaty". Koordynator regionalny punktu konsultacyjnego Porozumienia Karpackiego "Karpaty Naszym Domem" na obszarze województwa podkarpackiego.

Strona: www.przewodnik-bieszczady.pl
Więcej w tej kategorii: « Bykowce Besko »
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384