Miejscowości

Wiadomości

sobota, 02 listopad 2013 14:58

Bykowce

Napisał 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Bykowce są miejscowością położoną na wysokości 310-330 m n.p.m. na prawym brzegu Sanu, w rozległej dolinie Sanu, u podnóża masywu Granickiej (575 m n.p.m.).

Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z młodszej epoki kamienia. W źródłach historycznych, głównie w Aktach Grodzkich i Ziemskich występuje od 1435 roku jako osobno położone osady, które później utworzą jedną miejscowość.

Wcześniej na obszarze tej większej wsi u stóp Gór Słonnych istniało kilka osad. Część zachodnią wymieniano w XV wieku pod nazwą Rytarowce od wyrazu "ritter", czyli "rycerz", zaś końcem XVI wieku pojawiła się tutaj wioska o dwóch zamiennych nazwach - Zawadka lub Nietrepka, które oznaczały miejsca, gdzie przegradzano trakt, chroniąc się w ten sposób przed najazdem wroga. Część wschodnia występowała pod nazwą "Dambrowka" w 1438 roku, a w 1491 roku po raz pierwszy pojawiła się nazwa Bykowce, używana zamiennie z Dąbrówką. Dopiero od 1508 roku stosowano nazwę Bykowce. W XVI i XVII stuleciu w odniesieniu do zachodniej części nadal używano nazwy Zawadka, a wschodniej - Bykowce. Od XVIII wieku obowiązuje tylko nazwa Bykowce. Zawadka-Bykowce występowała jako przysiółek. Obecnie stosuje się określenie Bykowce-Osiedle, którego używają głównie nowi osadnicy, którzy sprowadzili się tutaj w latach 70 i 80 XX wieku.

Pierwszym właścicielem wsi był Mikołaj Czaszyk, po nim odziedziczył majątek jeden z jego pięciu synów, Piotr Rytarowski. W XVI wieku ta wieś szlachecka należała do rodziny Dębickich herbu Gryf, w XVIII-XIX wieku do Urbańskich, w XIX wieku do Wenzlarów, w XIX-XX wieku do Tarnawieckich, a w latach 1926-1930 właścicielem majątku był Ludwik Ramułt. Do 1939 roku Bykowce były w posiadaniu rodziny Płanetów.

Pierwszymi mieszkańcami wschodniej części dzisiejszej wsi byli w 1438 roku Martyn, Lvin i Hayn. W zachodniej części mieszkali m.in. Schlanico, Chucz, Zub Hrin i Culelicz Iwan. W dokumentach z 1435 roku wymieniono także Mynga z Rytarowiec, który pełnił służbę posłańca noszącego listy od starosty do swojego pana. Na początku XVIII wieku wiosenne powodzie zmusiły mieszkańców osad do przeniesienia swoich chałup w wyżej położone miejsca.

W dniu 10 IX 1939 roku doszło tutaj do bitwy między wycofującymi się oddziałami polskimi, a nacierającymi wojskami niemieckimi i słowackimi. W jej wyniku zginęło pięciu żołnierzy i dowódca, ppor. Marian Zaremba. W celu upamiętnienia tego wydarzenia wybudowano pomnik w kształcie "biało-czerwonej poszarpanej flagi" w 1971 roku.

W 1816 roku w Bykowcach znajdowało się 42 domy i mieszkało 63 rodziny, łącznie 251 osób. Wśród mieszkańców naliczono 127 kobiet i dziewcząt oraz 124 mężczyzn, w tym 43 żonatych, a 81 nieżonatych i wdowców. We wsi mieszkał urzędnik, 29 chłopów zdolnych do odbycia służby wojskowej i 26 niezdolnych. Chłopców do lat 14 było 58, a młodzieńców od 15 do 17 lat - 8. Mieszkańcy hodowali 8 koni (3 wałachy, 2 klacze, 3 źrebaki), 48 wołów i 74 krowy.

Według spisu z 1921 roku istniało w miejscowości 62 domy, w których żyło 367 osób, w tym 171 Polaków. Po wojnie w 1947 roku mieszkańców pochodzenia ukraińskiego wysiedlono na Ziemie Zachodnie. Około 2008 roku mieszkało we wsi 768 osób w 177 domach.

O cerkwi greckokatolickiej w Bykowcach wspominają "Acta castrensia Sanocensia" przechowywane w Archiwum Państwowym we Lwowie pod rokiem 1626. W 1724 roku wybudowano nową świątynię na zboczu góry pod lasem. Jak podają szematyzmy istniała we wsi samodzielna parafia greckokatolicka, którą za panowania cesarza Józefa II przyłączono do parafii Olchowce. Z inicjatywy ks. Antoniego Krynickiego w 1900 roku rozpoczęto budowę nowej cerkwi. W 1944 roku świątynia została trafiona pociskiem artyleryjskim, zaś w 1949 roku rozebrano ją za pozwoleniem władz.

W 1810 roku budynki plebańskie wraz z domem otaczały kwadratowe podwórza, a w wolnych miejscach istniało ogrodzenie.

W przeszłości na obszarze Bykowiec poszukiwano wycieków ropy naftowej. Miejsce, w którym utworzono najstarszą, prymitywną kopankę z końca XIX wieku nazwano "Ripne". W pobliżu powstał odwiert, po wojnie pozostała po nim tylko wystająca z ziemi rura. Wokół wykonano liczne "platformy" - półki powstałe na powierzchni zbocza wśród sporych ilości żużlu. W latach 40 XX wieku od północno-zachodniej strony wsi swoje wiercenia prowadzili Niemcy. Ostatni odwiert miał miejsce w latach 80 XX wieku.

Pierwsza szkoła w Bykowcach od 1909 roku miała swoją siedzibę w pokopalnianym budynku po zakończeniu prac wiertniczych w miejscu "Ripne". Obecny budynek placówki wybudowano w latach 1912-1913. Od 2003 roku jest on siedzibą Stowarzyszenia Rozwoju Wsi Bykowce "Moja Wieś". Znajduje się w nim Izba Pamięci poświęcona Żołnierzom Września, pamiątki historyczne dotyczące Bykowiec oraz ekspozycja do nauki przyrody, która nawiązuje do rezerwatu "Polanki" i Parku Krajobrazowego Gór Słonnych.

W Bykowcach istniał dwór Mikołaja Czeszyka, który wybudowano na podmokłym obszarze osuszanym przez melioracje, pełniącym w XIV wieku funkcję obronną. W latach 30 XX wieku znajdowały się we wsi dwa budynki dworskie. Obecnie można zobaczyć tylko dwór Marcelego Tarnawieckiego o charakterze "uzdrowiska" z II połowy XIX wieku, który jest usytuowany w otoczeniu pozostałości parku krajobrazowego. Na uwagę zasługuje również drewniana "willa Andrzeja Bila" z 1937 roku, kilka najmniej zmienionych chałup, metalowe krzyże, z których najstarszym jest krzyż pańszczyźniany z 1848 roku, stare pomniki nagrobne żołnierzy września i ich dowódcy na cmentarzu przycerkiewnym, grobowiec rodziny Tarnawieckich wykonany z tufu wulkanicznego, w którym spoczywa dyrektor artystyczny Towarzystwa Muzycznego i Konserwatorium we Lwowie, Rudolf Schwarz zmarły podczas odwiedzin u córki, Stanisławy Tarnawieckiej.

W latach 1999-2001 wybudowano dużą kaplicę rzymskokatolicką. W pobliżu znajdują się ruiny bunkrów "Linii Mołotowa" oraz rezerwat przyrody "Polanki" z siecią dydaktycznych szlaków spacerowych (m.in. Rowerowy szlak R-63 dobrego wojaka Szwejka i czarny krajoznawczy szlak rowerowy "Śladami umocnień nadsańskich"). Z Bykowiec prowadzi ścieżka przyrodnicza do rezerwatu "Polanki".

Anna Twardy www.wbieszczadach.net Bieszczadzki Portal Turystyczny

Opis na podstawie następujących książek:

Skowroński M., Skowrońska-Wydrzyńska A., Góry Sanockie. Przewodnik i słownik historyczny, Sanok 2005,

Skowroński M., Skowrońska-Wydrzyńska A., Dmitrzak-Skowrońska I., Sanok i okolice. Przewodnik i słownik historyczny, Sanok 2009,

DSC07001

 

DSC07016

 

P1030180

P1030181

DSC09783

 

Jak dojechać

 Baza Noclegowa

Szlaki turystyczne

Trasy Rowerowe

Ciekawe miejsca

Zabytki

 Cerkwie, Kościoły i Cmentarze

Informator

Czytany 17070 razy Ostatnio zmieniany piątek, 27 grudzień 2013 14:15
piotr

Przewodnik górski beskidzki ( nr leg. 469/07), przewodnik Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Odznaczony medalem "ZASŁUŻONY DLA TURYSTYKI" przez Ministra Sportu i Turystyki w 2009r. Wiceprezes Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody i członek zarządu Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych "Karpaty". Koordynator regionalny punktu konsultacyjnego Porozumienia Karpackiego "Karpaty Naszym Domem" na obszarze województwa podkarpackiego.

Strona: www.przewodnik-bieszczady.pl
Więcej w tej kategorii: « Dębna Bukowsko »
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384